//////

Miesięczne archiwum: Grudzień 2010

POLIFONIA NIE SPRZYJA SYMETRII

Polifonia nie sprzyja symetrii fraz i zdań, a powstające na skutek czynnika ewolucyjnego struktury większe od frazy powinny być określane fazami. Motyw, frazę, zdanie spotykamy w większości gatunków muzycznych niezależnie od zasad kształtowania i archite- ktoniki. Budowa okresowa łączy się przede wszystkim z systemem dur-moll. W muzyce wokalnej ma szerokie zastosowanie. W pieśni ludowej od­znacza się prostotą, w utworach artystycznych ulega rozwinięciu. Naj­częstszy typ formy tworzy budowa okresowa związana z dystychem (przy powtórzeniu obydwu lub pierwszego wersu, lub części wersu) lub zwrotką czterowersową (bez konieczności powtórzeń).

SPECJALNY RODZAJ STRUKTURY

Okres często wykazuje rozmiary ośmiotaktowe (4 + 4), ale nader często spotykamy inne struktury, np. 3 + 3, i niesymetryczne układy zdań w wyniku powtórzeń słów, wersów. Niekiedy frazy przypadające na wersy rymo­wane bywają spokrewnione motywicznie. Specjalnym rodzajem struktu­ry okresowej jest taka budowa, w której następnik pełni rolę refrenu. Refren często prowadzi do rozbudowy zwrotki czterowersowej. Wystę­puje wówczas jako samodzielny współczynnik formy i staje się częścią dodaną do zwrotki czterowersowej. Rozbudowuje się wtedy także forma muzyczna. Zwrotki pięcio- i sześciowersowe prowadzą często do bu­dowy ABA. Teksty prozaiczne nie sprzyjają budowie okresowej, chociaż w klasycyzmie na skutek założeń stylistycznych często spotykamy okre­sowość także i w przypadku zastosowania prozy.

EWOLUCJONIZM W MUZYCE WOKALNEJ

Do najstarszych form ewolucyjnych należą utwory oparte na cantus firmus. Przejawem ewolucyjności jest dodawanie do stałej melodii no­wych kontrapunktów. W renesansie melodię stałą często powtarzano wielokrotnie przy jednoczesnej zmianie głosów kontrapunktujących (pro­totyp formy ostinatowej). Przejawem ewolucyjności jest stopniowe wpro­wadzanie melodii cantus firmus (od początkowych dźwięków aż do całości). Technikę cantus firmus wykorzystywano w takich formach jak: organum, motet, msza. Zasada ewolucjonizmu przejawia się najwyraźniej w fudze wokalnej, konstruowanej na wzór fugi instrumentalnej — przekształcenia polifo­niczne . Różnorodne są przejawy wariacyjnego ewolucjonizmu w muzyce wo­kalnej:  w renesansie — missa parodia ostinatowe formy wariacyjne spotyka się w XVII i XVIII w. w operze i   kantacie oraz w liryce od początku XIX w.; w nowszych czasach pojawia się typ wariacji numerowanych.

Archiwa

Bookmarks