//////

Miesięczne archiwum: Luty 2011

PROBLEM ZALEŻNOŚCI

Problemu zależności pomiędzy muzyką a treścią nie należy traktować mechanicznie. Większość utworów muzyki wokalnej odznacza się współ­zależnością treści i środków muzycznych. Spotkać jednak można takie utwory, w których muzyka jest tylko oprawą artystyczną tekstu. O luźnym związku tekstu z muzyką świadczą liczne kontrafaktury, tzn. przeróbki utworów wokalnych, w których pierwotny tekst, np. religijny, zmieniany był na świecki, i odwrotnie (np. motety w XIII w.), stosowanie nowych obiegowych melodii świeckich do tekstów religijnych (XV w.), podkładanie do łacińskich pieśni religijnych tekstów w językach narodowych (niemie­cki, czeski, polski itp.). Dla rytmiki jako regulatora czasu w utworze muzycznym duże zna­czenie mają systemy językowe i zasady wersyfikacyjne (ilość sylab akcentów w wersie).

ZGODNOŚĆ AKCENTÓW

Ważne jest, by istniała zgodność akcentów słow­nych z muzycznymi, choć nie zawsze musi to być zasadą. Istotnym czynnikiem porządkującym są też rymy. Rymowany izosylabizm wywie­rał w XVIII i XIX w. wpływ na sposób opracowania pieśni, sprzyjał symetrycznym układom rytmicznym. Natomiast wiersze heterosylabicz- ne nie dopuszczały do powstawania symetrycznej formy muzycznej. Na melodykę wokalną wpływa rytmika. Tę kantylenową, zrównoważoną rytmicznie, o strukturze interwałowej bez gwałtownych zmian, określa się mianem melodyki lirycznej. Melodykę dramatyczną cechują kontrasty, duże skoki interwałowe i częste zmiany rytmiczne. Melodyka figuracyjna, o jed­norodnym rytmie ósemkowym lub szesnastkowym, jest środkiem szcze­gólnie często stosowanym w muzyce baroku.

NAJŁATWIEJSZE DO WYKONANIA

Zdecydowanie najłatwiejsza do wykonania jest melodyka diatoniczna i pozbawiona większych skoków. Jednak poszukiwanie coraz to nowszych środków wyrazu spowodowało, że już w renesansie wkracza do melodyki chromatyka, a od XVII w. pojawiają się coraz częściej skoki o większe interwały. Zasób tych środków rozszerza się wraz ze stopniowym rozsadzaniem harmoniki funkcyjnej. Wartości wyrazowe dobitnie podkreśla w utworach wokalnych agogika, szczególnie w kompozycjach wieloczęściowych (kantata, oratorium, opera). Jako wyraz wzmożenia napięcia i siły stosuje się przyspiesze­nia. Do podkreślenia wyrazistości słów lub punktów kulminacyjnych melodii (zakończenia fraz, zdań) służą np. zwolnienia czy fermaty.  Zróżnicowanie dynamiczne wypływa z przyrodzonych właściwości gło­su ludzkiego, który trudno utrzymać na jednym poziomie głośności, choć dzięki szkoleniu da się operować głosem wszechstronnie. Często też dynamika kształtuje się zgodnie z treścią dzieła. Niekiedy związana jest z agogiką.

Archiwa

Bookmarks