//////

Miesięczne archiwum: Lipiec 2011

MŁODY TEATR A KULTURA ALTERNATYWNA

Młody teatr, podobnie jak projekty i działania alternatyw­ne, wyrósł z szerokiego nurtu krytyki kultury współczesnej, któ­ra osiągnęła szczególne nasilenie w latach sześćdziesiątych — dekadzie ruchów kontestacyjnych. Kultura alternatywna, bę­dąca kontynuacją i zarazem efektem doświadczeń społecznych tych ruchów, stanowiła jedno z najważniejszych źródeł inspi­racji teatru. Jednakże teatr ten, przejmując główne wątki kry­tyki, nie utożsamiał się całkowicie z ideologią społeczności alternatywnych. Ciążyły ku niej jedynie nieliczne zespoły, po­rzucające teatr na rzecz działalności, z braku lepszej nazwy, określanej jako „parateatralna”.  Przedstawienie głównych założeń kultury alternatywnej i jej realizacji w Polsce jest więc niezbęd­nym tłem dla analizy zjawiska, jakim był studencki i młody teatr lat siedemdziesiątych. Dopiero na tym tle wyraźna staje się jego ideowa bliskość, a zarazem odrębność wobec poszukiwań możliwości naprawy świata prowadzonych przez różne, głów­nie artystyczne, grupy alternatywne.

OD KONTESTACJI DO KULTURY ALTERNATYWNEJ

Określenia: „społeczności alternatywne”, „kultura alter­natywna” lub „alternatywny styl życia”, pojawiły się w okre­sie burzliwego rozwoju kontrkultury. Świadomość konieczności zmiany świata przez odbudowę samego siebie i najbliższego otoczenia była stale obecna w manifestacjach ideologicznych młodzieży lat sześćdziesiątych we wszystkich niemal krajach. To właśnie różniło je od manifestacji innych ruchów rewolu­cyjnych dążących przede wszystkim do przemian makrostruk- turalnych, zniesienia dotychczasowych układów władzy itp. Ruch „nowej lewicy”, nawet w okresie największego politycz­nego rozpędu i wiary w możliwość głębszych reform ustrojo­wych, realizował hasło zmiany własnej codzienności już teraz, wewnątrz zanegowanego systemu. Hasło to stawało się coraz bardziej popularne w miarę załamywania się ruchu, gdy było już oczywiste, że jako ruch polityczny poniósł on klęskę.

FALA PROCESÓW

W tym właśnie czasie narastała fala pomysłów „alternatywnych”. Przejście od kontrkultury do społeczeństwa alternatywnego nie oznaczało jednak zmiany zasadniczych idei i głównych war­tości ruchu, lecz przesunięcie akcentów — od wyrażania sprze­ciwu i atakowania przeciwnika bulwersującymi manifestacjami zewnętrznymi, do realizowania własnych pomysłów, wła­snych stylów życia, już teraz, obok istniejącego systemu czy też wewnątrz niego. To przejście od destrukcji do pozytywnego działania było wyrazem nadziei, iż alternatywne organizacje wciskając się we wszystkie „szczeliny” panującej organizacji życia społecz­nego doprowadzą do rozsadzenia całego systemu.

DOKONANA ZMIANA

Zmiana dokona się nie przez rewolucję ani też w drodze reformy, lecz przez „dyssolucję”, rozpad od wewnątrz, wykruszanie się sta­rych instytucji pod wpływem wielu drobnych działań następu­jących w długim czasie. Ilustracją tych poglądów może być wypowiedź N. Sundersa, twórcy centrum informacji Społe­czeństwa Alternatywnego w Anglii, działającego od roku 1969 do końca lat siedemdziesiątych: „Byłbym źle zrozumiany, gdyby ktoś sądził, że walczę o «alternatywny styl życia» lub próbuję przekonać «ludzi sztywnych», by porzucili swoje obyczaje i przejęli w to miejsce styl życia «hip». Naprawa odnosi się do mnie i to pozwala mi mówić o mojej własnej filozofii życiowej. […] Nie wierzę jednak, że ludzie mogą być przekonani o zmia­nie samych siebie, zmianie, która byłaby istotnie głęboka nie będąc jednocześnie wspólną przemianą, obejmującą także in­nych, bliskich ludzi.”