//////

Miesięczne archiwum: Wrzesień 2011

SERENADA, DIVERTIMENTO, KASACJA

Formy te należą do Iższejszego typu muzyki w zakresie utworów na zespoły kameralne i orkiestrowe. Serenada oznaczała początkowo mu­zykę wieczorną, wykonywaną na wolnym powietrzu (z wł. la sera „wieczór”). Nazwa divertimento (z wł. — „rozrywka”) wskazuje na po­godny charakter utworu. Znaczenie terminu kasacja (wł. cassazione) nie jest jasne. Nazwy te pojawiają się w muzyce klasycznej i kryją w sobie w zasadzie jeden i ten sam typ formy, pojawiający się w miejsce dawnej suity, z której pozostał menuet oraz ustępy o charakterze marszowym {nawiązujące do marszowych intrad).Serenada i divertimento składają się z dwóch do sześciu i więcej ustę­pów.

NAJPROSTSZE UJĘCIE

Najprostsze ujęte są następująco: na początku i na końcu cyklu występuje marsz, w środku pojawia się jeden lub dwa menuety obok innych ustępów utrzymywanych w tempie wolnym. Są dwa rodzaje tych utworów: typ starszy, wykazujący wpływ suity i typ nowszy, wykazujący wpływ sonaty klasycznej.W wypadku zastosowania formy sonatowej, np. w Eine kleine Nacht- musik W. A. Mozarta, dochodzi do powiększenia ustępu opartego na jej zasadach, a to z kolei wpływa na pomniejszenie ilości ustępów cyklu. Eine kleine Nachtmusik ma następujące części: Allegro, Romanza. An­dante, Menuet, Rondo. Allegro. Część I utrzymana w formie sonatowej wykazuje jasną budowę, harmonika nie jest skomplikowana. Nie zawsze jednak przy zastosowaniu formy sonatowej ilość części zostaje pomniej­szona, np. serenady J. Brahmsa są pięcio-, sześcioczęściowe.

W OKRESIE KLASYKÓW WIEDEŃSKICH

Serenada I divertimento istniały w okresie klasyków wiedeńskich obok siebie, a wpływ divertimenta można odnaleźć w wielu utworach kame­ralnych nie opatrzonych tą nazwą (np. L. van Beethovena Septet op. 20, F. Schuberta Oktet op. 166). Utwory tego typu nie mają ściśle ustalonej obsady instrumentalnej. Początkowo przeważała obsada na instrumenty dęte. Potem zastosowano także instrumenty smyczkowe. Klasycy wie­deńscy komponują serenady i divertimenta na różne zespoły, tzn. instru­menty dęte, smyczkowe, mieszane (np. Mozarta Divertimento Es-dur jest na instrumenty dęte, a serenada Eine kieine Nachtmusik — na smyczkowe). Bardzo często serenady czy divertimenta wykorzystują ob­sadę kameralną: np. Serenada op. 8 Beethovena jest triem na skrzypce, altówkę i wiolonczelę, Serenada op. 25 tego kompozytora to także trio na flet, skrzypce i altówkę.

KONCERT BAROKOWY

Nazwa „koncert” w tym okresie używana była nie tylko w stosunku do koncertu instrumentalnego. Należy pamiętać, że przez dłuższy czas od­nosiła się także do utworów wokalno-instrumentalnych (nawet J. S. Bach nazywał niektóre swoje kantaty koncertami).Koncert czysto instrumentalny w początkowym okresie rozwoju nie wy­kazywał istotnych różnic w stosunku do canzony i sonaty. Nazwy te były często używane zamiennie, a nawet jednocześnie (np. Sonatę concertate in stil moderno D. Castelio). Podobnie jak w przypadku sonaty istniały dwa rodzaje koncertu: concerto da chiesa z częściami fugowanymi i con­certo da camera o elementach tanecznych. Po r. 1650 coraz większe znaczenie zyskiwały grupy instrumentów solowych, w rezultacie powstało concerto grosso.

Archiwa

Bookmarks