//////

Miesięczne archiwum: Luty 2012

OBOK UWERTURY

W klasycyzmie obok uwertury do opery powstają też uwertury do dra­matów mówionych i przeznaczone na różne uroczystości, np. Egmont L. van Beethovena do dramatu J. W. Goethego, Coriolan do dramatu J. Collina. Ze względu na wysoką wartość artystyczną weszły na estradę koncertową jako samodzielne utwory o charakterze programowym. Tak powstała uwertura koncertowa uprawiana jest aż do dziś. Uwertury klasy­czne są dziełami jednoczęściowymi i choć program decydował o wyrazie utworu, to utrzymane były najczęściej w formie sonatowej.W XIX w. dominuje uwertura programowa, która jest swobodniej trakto­wana pod względem formy (np. F. Mendelssohn-Bartholdy uwertura do Snu nocy letniej, Hebrydy, H. Berlioz — Korsarz, Karnawał rzymski; P. Czajkowski — Hamlet, Rok 1812). Wśród cech uwertury XX w. wy­mienić trzeba dbałość o kolorystykę, motoryczność, nawiązanie do mu­zyki ludowej, programowość.

POEMAT SYMFONICZNY

Jest najbardziej typowym gatunkiem muzyki programowej. Jego powsta­nie wynika z ducha epoki romantycznej, z idei correspondance des artes (czyli „korespondencji sztuk”). Stworzył go F. Liszt, autor kilkunastu po­ematów symfonicznych m. in.: Tasso, Lamento e trionfo, Orfeusz, Ma­zepa, Hungaria, Hamlet. Program poematu uwidacznia się bądź w tytule, bądź w podanym obok tytułu programie. Tematyka poematu symfonicz­nego pozostaje z reguły w związku z prądami estetycznymi charaktery­stycznymi dla danego okresu historycznego. Dla romantycznego poematu symfonicznego znamienna jest wielka tematyka literacka. Rzadziej czer­pie on inspiracje z malarstwa. W szkołach narodowych poematy czerpią też z tematyki narodowo-ludowej (np. B. Smetana Moja ojczyzna, A. Bo­rodin Na stepach Azji Środkowej, M. Musorgski Noc na Łysej Górze, J. Sibeiius Finlandia).