//////

Miesięczne archiwum: Marzec 2012

STOPNIOWE NARASTANIE BRZMIENIA

Ponadto instrumenty w różnych kombinacjach współdziałają w eksponowaniu materiału tematycznego. Niejednokrotnie stosowana jest korespondencja motywiczna operująca krótkimi motywami, zwłaszcza w łącznikach i w przetworzeniu, będąc wyrazem wyszukanej pracy tematycznej. Oczywiście stosowane są także proste zdwojenia unisonowe i oktawowe, częściej jednak mają znaczenie dynamiczne: większe nasycenie brzmienia, uzyskiwanie kontrastów dy­namicznych, brzmieniowych. Charakterystyczne bywa stopniowe narasta­nie brzmienia i zmiana wartości kolorystycznych przez sukcesywne wprowadzanie instrumentów, co spotykamy w niektórych fragmentach utworu. W kwartecie istnieją ponadto możliwości krzyżowania głosów (np. partia wiolonczeli wyżej od partii skrzypiec — cel kolorystyczny).

ZESPÓŁ SPRZYJA

Kompozytorzy chętnie posługują się środkami techniki polifonicznej. Sam zespół temu sprzyja. Na przykład Kwartet B-dur op. 133 L. van Beetho- vena jest fugą dwutematyczną wieloczęściową, zbudowaną na wzór cy­klicznej formy ze wstępem. Poszukiwania nowych środków wyrazu na gruncie kwartetu prowadziły nieraz do poszerzania cyklu i powstania cyklów pięcio-, sześcio- (Kwartet cis-moll op. 130 Beethovena) i siedmio- ustępowych (Kwartet B-dur op. 131 Beethovena).Symfonia jest cykliczną formą orkiestrową opartą na układzie sonaty. W XVII w. termin „symfonia” oznaczał instrumentalny wstęp do oper, oratoriów, kantat (niekiedy suit). Szczególne znaczenie w rozwoju tej formy odegrała włoska uwertura operowa zwana „sinfonią” (w odróżnieniu od francuskiej uwertury operowej tego czasu).

SYMFONIA KLASYCZNA

Zbudowana była z trzech części: I — szybka, II — wolna, III — szybka. Ok. połowy XVIII w. odłączyła się od opery i stała się samodzielnym utworem orkiestrowym. Do dalszego rozwoju symfonii przyczynili się kompozytorzy szkoły mann­heimskiej, której rozkwit przypada na pięćdziesiąte i sześćdziesiąte lata XVII       w. Ostateczna krystalizacja formy symfonii dokonała się w twórczości klasyków wiedeńskich.Orkiestra klasyczna obejmowała: kwintet smyczkowy oraz 2 flety, 2 obo­je, 2 klarnety, 2 fagoty, 2 rogi, 2 trąbki, parę kotłów. Skład ten ulegał modyfikacjom przez powiększenie liczby waltornii do czterech, wprowa­dzenie puzonów, kontrafagotu, wielkiego bębna, trójkąta .Na początku symfonii występuje bardzo często powolny wstęp. Pierwszy ustęp, szybki, utrzymany jest w formie sonatowej, drugi, wolny, wykazuje

SPECJALNY RODZAJ

Specjalny rodzaj finału stworzył L. van Beethoven w IX Symfonii wprowadzając głosy wokalne. Zasób środków wykonawczych, jaki daje orkiestra, sprawia, że forma kształtuje się w specyficzny sposób. Symfonia odznacza się znaczącymi kontrastami wewnętrznymi, nawet w obrębie jednej części. Poszczególne współczynniki, zwłaszcza formy sonatowej, rozrastają się do pokaźnych rozmiarów. Szczególnie temat staje się tworem wielokształtnym — poli- morficznym, nieraz o budowie fazowej, czasami zaś obserwujemy jego stopniowe narastanie. W przetworzeniu, dzięki najrozmaitszym kombina­cjom instrumentacyjnym, możliwe jest operowanie drobnymi motywami, jednoczesne zestawianie odcinków, które w ekspozycji występowały suk­cesywnie lub jako samodzielne współczynniki.

Archiwa

Bookmarks