//////

Miesięczne archiwum: Czerwiec 2012

SKRÓCONA FORMA SONATOWA

Forma sonatowa lub skrócona forma sonatowa. Wówczas opuszczone jest przetworzenie, w jego miejsce pojawia się zwykle łącznik nieraz szerzej rozbudowany, operujący nowym materiałem melodyczno-harmo- nicznym i poddawany zabiegom ewolucyjnym, w związku z czym spra­wia wrażenie przetworzenia. Jego związek z materiałem ekspozycji jest luźny (np. Adagio moito z Sonaty c-moll op. 10 nr 1 L. van Beethovena).Monotematyczna forma sonatowa (wczesne sonaty klasyczne).Dwuczęściowa forma typu barokowego, rozwijana ewolucyjnie (np. Adagio z Sonaty C-dur Hob. XVI/35 J. Haydna). Układy rondowe .(np. Andante grazioso z Sonaty G-dur op. 31 nr 1 L. van Beethovena).

TRZECI USTĘP CYKLU

Trzeci ustęp cyklu sonatowego, menuet lub scherzo, ma na ogół pro­stsze ujęcie formalne. Utrzymany jest w tempie umiarkowanie szybkim lub szybkim, z charakterystyczną ostrą rytmiką. Część ta opiera się zwykle na trzyczęściowym schemacie formalnym ABA z triem pośrodku, z okresową budową poszczególnych odcinków. Czasami jednak spoty­kamy bardziej kunsztowne środki techniki kompozytorskiej, szczególnie w scherzu, np. technikę imitacyjną. W trzyczęściowym układzie cyklu sonatowego menuet lub scherzo zostają opuszczone. Zastąpienie części wolnej przez menuet lub scherzo jest zjawiskiem wyjątkowym (menuet jako druga część występuje np. w sonatach J. Haydna: Es-dur Hob. XVI/28 i h-moll Hob. XVI/32).

FINAŁ

Ostatnia część cyklu sonatowego utrzymana jest zwykle w tempie szyb­kim. Wyróżniamy dwa typy finału: finały lekkie o znamionach odprężeniowych — cechuje je stosunkowo proste ujęcie formalne (np. Finale z Sonaty D~dur J. Haydna (Hob. XVI/37), Rondo allegretto z Sonaty B-dur op. 22 L. van Beethovena),  finały dynamiczne — służą pogłębieniu wyrazu, często są rozbudowane formalnie; ma tu miejsce spotęgowanie napięć nagromadzonych w po­przednich ustępach (np. Prestissimo z Sonaty f-moll op. 2 nr 1 L. van Beethovena).O typie finału decyduje struktura i charakter tematu głównego tego ustę­pu. W finałach lekkich tematy mają jasną, przejrzystą budowę (zwykle okresową), a powtarzanie staje się podstawowym środkiem konstrukcji.W finałach drugiego rodzaju wzmożenie dynamiczne osiągnięte jest przez zastosowanie w temacie akordów lub figuracji, lub obu środków razem.

Archiwa

Bookmarks