//////

Miesięczne archiwum: Sierpień 2013

NASTĘPCY CORELLEGO

Następcy Corellego, jak i on sam, modyfikowali ten schemat ograniczając ilość części do 3 lub poszerzając do 5, 6, 7, a nawet 8. Części określano nazwami temp. W momencie najbujniejszego rozkwitu sonaty staroklasycznej mieszają się ze sobą obydwa jej typy (da chiesa i da camera). Toteż niektóre ustępy suity występują prawie regularnie w sonacie, zwłaszcza gigue jako ustęp końcowy i sarabanda jako powolny ustęp środkowy. Niektórzy kompozytorzy wprowadzają, na wzór suity, na początku preludium. Mimo tego przenikania różnych elementów do obu typów sonat, istniały pewne cechy przynależne tylko sonacie da chiesa. Jej cechą było wykorzystanie techniki fugowanej w drugim ustępie szybkim.

SZEROKA SKALA

Technika fugowana prze­nikała czasami do innych ustępów, np. allemande, która występując w suicie nie wykazywała zastosowania techniki fugowanej (np. A. Corelli Sonata B-dur op. 2 nr 5). Ustępy sonaty staroklasycznej mają bardzo często budowę dwuczęściową na wzór ustępów z suity; ustępy fugowane mają najczęściej budowę trzyczęściową — na wzór fugi. Kompozytorzy posługują się na szeroką skalę snuciem motywicznym, korespondencją motywiczną i w ogóle wysnuwaniem z jednego wątku motywicznego dalszego toku utworu. Jest to zatem zasada ewolucjoni- zmu, a forma rozwija się fazami. Niektóre odcinki wolnych części wykazu­ją tendencje do budowy okresowej. Poszczególne ustępy skontrastowane są pod względem agogicznym, rytmicznym, fakturalnym itp.

WAŻNA ZDOBYCZ KOMPOZYTORÓW

Ustępy po­wolne mają charakter poważny, szybkie — pogodny. Niekiedy spotykamy sonaty programowe bądź religijne.Ważną zdobyczą kompozytorów baroku było wykształcenie sonaty kla­wesynowej. Powstała ona przez przeniesienie sonaty skrzypcowej na instrument klawiszowy. Głównymi przedstawicielami późnej sonaty przed- klasycznej byli: A. Corelli, G. Torelli, T. Vitalli, T. Albinoni, A. Caldara, P. Locatelli we Włoszech, F. Couperin, J.-M. Leclair we Francji, J. Kuhnau, J. S. Bach, G. F. Handel w Niemczech.Na przełomie baroku i klasycyzmu spotykamy utwory jednoustępowe — essercizi, nazwane później sonatami. Głównym kompozytorem tego typu utworów był Domenico Scarlatti. Wewnętrznie utwory te są dwuczęścio­we, ale zauważyć tam można pewne próby zerwania z jednotematycz- nością, tak że zaczyna wyodrębniać się drugi temat. Essercizi D. Scar­lattiego stanowią ważne ogniwo między sonatą staroklasyczną a klasy­czną, przyczyniły się zwłaszcza do krystalizacji współczynników formy sonatowej. Podobne sonaty pisali J. Kuhnau i C. Ph. E. Bach.