//////

Miesięczne archiwum: Styczeń 2014

OSTRE PRZEPROWADZENIE

Imitacja występuje z reguły w pierwszym przeprowadzeniu, natomiast w dalszych przeprowadzeniach temat może pojawić się pojedynczo i po jego wystąpieniu kompozytor nie musi stosować odpowiedzi. Początek tematu dość często przypada w miejscach zakończenia kadencji, które są ważnym czynnikiem harmonicznym i formalnym w fudze. Pierwsze prze­prowadzenie cechuje ograniczony zasób środków harmonicznych (odnie­sienia kwartowo-kwintowe). Dopiero w dalszych przeprowadzeniach nastę­puje rozwinięcie środków harmonicznych, co prowadzi do stosowania modulacji. Temat pojawia się w różnych tonacjach i może być przekształ- ‚ cany za pomocą środków polifonicznych. Ostatnie przeprowadzenie pod­kreśla tonację główną utworu, prowadzi bowiem do jego zakończenia.

ŁĄCZNIKI I EPIZODY

Łączniki i epizody są to odcinki fugi, w których temat nie występuje, jednak bardzo często kompozytorzy posługują się w nich materiałem motywicznym wziętym z tematu lub kontrapunktu, który poddawany jest w tychże tworach zabiegom ewolucyjnym. Odcinki te mogą też wprowa­dzać nowy materiał. Łączniki opierające się na materiale tematycznym przyczyniają się do jednolitości, zwartości formy. Zadaniem łączników jest powiązanie za pomocą modulacji poszczególnych przeprowadzeń lub wystąpień tematu w różnych tonacjach, a zarazem oddalenie tych przeprowadzeń, aby temat nie występował bez przerwy. Łączniki wyka­zują z reguły małe rozmiary, epizody są szerzej rozbudowane. Łączniki rozdzielające pokazy tematu w obrębie przeprowadzenia można nazwać wewnętrznymi, te zaś które rozdzielają przeprowadzenia — zewnętrznymi.

SAMODZIELNE EPIZODY

Epizody stają się samodzielnymi współczynnikami formy — najczęściej w utworach o większych rozmiarach. Łączniki i epizody są ujęte bardziej swobodnie, co wyraża się np. w zmniejszeniu ilości głosów, osłabieniu działania polifonii, choć niekiedy pojawia się też imitacja. W obrębie łączników kompozytor może także posługiwać się techniką kontrapunktu podwójnego, potrójnego. Często używanym środkiem jest progresja. Pod względem harmonicznym łączniki i epizody są przebiegami o wię­kszej komplikacji odniesień funkcyjnych. Spotykamy także fugi, w których nie ma łączników, np. Fuga C-dur z I t. Das wohltemperierte Kiavier J. S. Bacha.

Archiwa

Bookmarks