//////

Miesięczne archiwum: Luty 2014

CZĘSTO WYKORZYSTYWANE MOTYWY

Bardzo często wy­korzystują motywy wzięte z tematu, ale mogą też wprowadzać nowy materiał motywiczny. Dopomagają w określeniu tonacji i przeprowadzeniu zmian tonacji. Wyróżniamy kontrapunkty stałe i zmienne. Kiedy każdemu wystąpieniu tematu towarzyszy inny rysunek melodyczny głosów kontra­punktujących (zazwyczaj w fugach o większych rozmiarach), mamy do czynienia z kontrapunktem zmiennym. Kiedy natomiast jedna, zawsze ta sama linia melodyczna każdorazowo, lub w większości przypadków, towarzyszy tematowi, to mówimy, że jest to kontrapunkt stały. Warun­kiem stosowania kontrapunktu stałego jest posługiwanie się rozwiniętą techniką kontrapunktyczną, mianowicie kontrapunktem wielorakim (pod­wójnym, potrójnym), polegającym na swobodnym przestawianiu linii me­lodycznych (w stosunku oktawy, decymy, duodecymy, kwintdecymy).

W TOKU UTWORU

W fudze może być jeden, dwa lub kilka kontrapunktów stałych (np. fugi c-moll i B-dur z I t. Das wohltemperierte Klavier J. S. Bacha mają dwa kontrapunkty stałe). Temat w toku utworu wchodzi za każdym razem w innym głosie i kon­trapunkty) musi (muszą) występować raz pod nim, raz nad nim. Przy czym określenie kontrapunkt podwójny, potrójny nie oznacza współdzia­łania dwóch, trzech kontrapunktów. Chodzi o liczbę głosów biorących udział w zmianie położenia względem siebie. W przestawianiu tym mogą brać udział wszystkie głosy lub tylko niektóre. Z kontrapunktem wielora­kim spotykamy się nie tylko na gruncie fugi, ale także w innych formach polifonicznych.

NIE ZAWSZE ZASTOSOWANE KONTRAPUNKTY

Nie zawsze fugi wykazują zastosowanie kontrapunktów stałych, a jednak zwartość przebiegu formalnego osiągnięta jest np. przez konsekwentne stosowanie figury rytmicznej w głosach kontrapunktujących. Kontrapunkty mogą być także poddawane przekształceniom polifonicznym { gdy temat jest w inwersji, kontrapunkt również). Przeprowadzenia są to te części fugi, w których temat pojawia się w po­szczególnych głosach utworu. Pierwsze przeprowadzenie tematu nazywa się ekspozycją fugi. Rozróżniamy następujące rodzaje przeprowadzeń: kompletne — temat pojawia się we wszystkich głosach; występuje tyle pokazów tematu, ile głosów ma fuga,  niekompletne — występuje mniej pokazów niż głosów w fudze,  nadkompletne — temat pojawia się więcej razy niż jest głosów w fudze.Nie każde pojawienie się tematu wymaga jego imitacji, czyli odpowiedzi.

Archiwa

Bookmarks