//////

Miesięczne archiwum: Kwiecień 2014

RYTMIKA TEMATU

Temat (dux, proposta) rozpoczyna fugę; wprowadzony jest jednogłosowo przez dowolnie wybrany głos. Powinien być łatwo uchwytny i wykazywać podatność na przekształcenia polifoniczne. Dlatego zwykle posiada tzw. motyw czołowy, tj. charakterystyczny zwrot melodyczno-rytmiczny, dzięki któremu łatwo wyszukać (usłyszeć) temat w splotach wielu głosów. Ze względu na budowę tematu rozróżniamy trzy jego rodzaje:  trzyczęściowy — andamento, składający się z czoła, ewolucji i kody,dwuczęściowy — soggetto, mający czoło i ewolucję lub czoło i kodę,jednoczęściowy — attacca, posiadający tylko czoło.Rytmika tematu może być jednorodna (zwykle w tematach jednoczęścio­wych) lub zróżnicowana (w tematach dwu- i trzyczęściowych).

DOBRZE SKONSTRUOWANY TEMAT

W budowie harmonicznej tematów fugi starano się, by wykazywały one jasną strukturę. Stąd bardzo często już w motywach czołowych wystę­puje zaakcentowanie stosunku kwartowo-kwintowego I do V stopnia skali lub odwrotnie. Istnieje też spora ilość fug, gdzie w temacie występują większe komplikacje harmoniczne, np. przez podkreślenie stosunku pnia do IV stopnia skali lub przez wprowadzenie chromatyki rozbudo­wującej odniesienia harmoniczne.Dobrze skonstruowany temat nie posiada zakończenia w dosłownym tego słowa znaczeniu, lecz nastawiony jest na dalszy bieg, z którego wyrasta kontrapunkt, tzn. głos towarzyszący odpowiedzi. Odpowiedź (comes, riposta) to głos imitujący temat, przeniesienie tematu do innego głosu.

ZALEŻNIE OD STRUKTURY

Zależnie od struktury harmonicznej tematu i od następstwa głosów stosowana jest w fudze imitacja w kwincie lub kwarcie. Gdy temat rozpoczyna się od I stopnia tonacji głównej, odpowiedź pojawi się w głosie górnym w kwincie, wystąpienie jej w głosie dolnym spowoduje powstanie stosunku kwartowego. Odpowiednio, gdy temat zaczyna się od V stopnia tonacji głównej, odpowiedź w głosie górnym będzie w kwarcie, w dolnym zaś w kwincie. W odpowiedzi winno nastąpić przejście z tonacji głównej do tonacji V stopnia skali lub odwrotnie: z tonacji V stopnia do tonacji głównej. W fudze istnieją dwa rodzaje odpowiedzi:odpowiedź realna — odpowiedź mechanicznie zachowująca ścisłość następstw interwałowych bez względu na strukturę harmoniczną tematu.

Archiwa

Bookmarks