//////

Miesięczne archiwum: Lipiec 2014

FORMY POLIFONICZNE

Ze względu na rodzaj użytych środków kontrapunktycznych formy te dzielimy na:Ścisłe, czyli imitacyjne — imitacja stanowi podstawę ich konstrukcji. Należą tu:   kanon,  fuga,  fughetta,  ricercar,canzona. Swobodne — nie związane ze specjalnym rodzajem środków kontra­punktycznych; stosowane są tu rozmaite środki, których różnorodność nie godzi w polifoniczną strukturę; imitacja może się pojawiać lokalnie. Należą tu: preludium polifoniczne, przygrywka chorałowa,  toccata polifoniczna, fantazja polifoniczna, capriccio,inwencja. Podstawę ścisłych form polifonicznych i ich konstrukcji stanowi wierna imitacja.Imitacja (naśladowanie) — to powtórzenie fragmentu lub całości melody- czno-rytmicznej jednego głosu w innym głosie kompozycji, z tym że głos naśladowany kontynuuje swoją linię melodyczną tworząc do głosu naśla­dującego kontrapunkt — głos towarzyszący.

ŚCISŁE FORMY POLIFONICZNE

W fudze imitowany głos otrzymuje nazwę temat, głos imitujący — odpowiedź. Ze względu na interwał, w jakim imitacje występują wyróżniamy imitacje w:   prymie, sekundzie górnej lub dolnej,  tercji górnej lub dolnej, itd.Ze względu na kierunek interwałów rozróżniamy imitacje w ruchu:   prostym — kierunek interwałów w głosie imitującym temat jest taki sam jak w temacie (pierwowzorze), choć niekoniecznie musi on dokładnie powtarzać interwały pierwowzoru,  przeciwnym, odwróconym, czyli w tzw. inwersji — kierunek interwa­łów w imitowanym temacie jest przeciwny względem pierwowzoru, wstecznym, czyli w tzw. raku — imitacja taka polega na realizacji tematu od końca.Ze względu na zmiany rytmiczne wyróżniamy imitacje polegające na operowaniu wielokrotnie większymi lub mniejszymi wartościami rytmicz­nymi niż w temacie:  temat w pomniejszeniu, czyli w tzw. dyminucji,   temat w powiększeniu, czyli w tzw. augmentacji.

TEMAT W IMITACJI

Temat w imitacji może być poddany nie tylko jednemu przekształceniu polifonicznemu; może występować jednocześnie np. w inwersji i aug­mentacji lub dyminucji. Oprócz tego istnieje jeszcze imitacja kanoniczna, która w fudze otrzymuje nazwę stretto (z włoskiego — „wąski”, „ciasny”). Polega ono na zazębianiu się głosów w prowadzeniu tematu, na wprowadzeniu w danym głosie te­matu, podczas gdy nie został zakończony jeszcze w innym głosie. Temat kontrapunktuje temat. Stretto może być podwójne, potrójne, w zależności od ilości głosów biorących w nim udział. Strettować można cały temat lub tylko jego część (specjalnie czoło). W budowie melodyczno-rytmicznej stret- tujących tematów mogą zachodzić drobne zmiany. W stretcie mogą być równocześnie wprowadzone inne przekształcenia polifoniczne w temacie, np. zmiany kierunku interwałów, wartości rytmicznych.

Archiwa

Bookmarks