//////

Miesięczne archiwum: Październik 2014

KONTRAPUNKTY

Kolejne dźwięki powtarzane są dokładnie w transpozycji o interwał kwinty lub kwarty czystej;odpowiedź tonalna — przestrzega ściśle stosunków harmonicznych, jakie winny zachodzić między nią a tematem, co prowadzi do nieco innej struktury interwałowej w odpowiedzi (zwłaszcza w czole). Odpo­wiedź taka zaczyna się w kwincie lub kwarcie, a następnie imituje melodię tematu, przy czym z reguły pierwszy skok (lub krok) ulega zmianie melodycznej tak, by zachowała ona tonację V stopnia skali. W fudze imitacja może wystąpić w ruchu prostym, inwersji, raku, aug- mentacji, dyminucji; stosowane są również stretta.Kontrapunkty są to głosy prowadzone równocześnie z tematem. Sta­nowią ważny współczynnik w rozwoju formy, decydujący o jednolitości motywicznej utworu i o jego wyrazie emocjonalnym.

CZĘSTO WYKORZYSTYWANE MOTYWY

Bardzo często wy­korzystują motywy wzięte z tematu, ale mogą też wprowadzać nowy materiał motywiczny. Dopomagają w określeniu tonacji i przeprowadzeniu zmian tonacji. Wyróżniamy kontrapunkty stałe i zmienne. Kiedy każdemu wystąpieniu tematu towarzyszy inny rysunek melodyczny głosów kontra­punktujących (zazwyczaj w fugach o większych rozmiarach), mamy do czynienia z kontrapunktem zmiennym. Kiedy natomiast jedna, zawsze ta sama linia melodyczna każdorazowo, lub w większości przypadków, towarzyszy tematowi, to mówimy, że jest to kontrapunkt stały. Warun­kiem stosowania kontrapunktu stałego jest posługiwanie się rozwiniętą techniką kontrapunktyczną, mianowicie kontrapunktem wielorakim (pod­wójnym, potrójnym), polegającym na swobodnym przestawianiu linii me­lodycznych (w stosunku oktawy, decymy, duodecymy, kwintdecymy).

W TOKU UTWORU

W fudze może być jeden, dwa lub kilka kontrapunktów stałych (np. fugi c-moll i B-dur z I t. Das wohltemperierte Klavier J. S. Bacha mają dwa kontrapunkty stałe). Temat w toku utworu wchodzi za każdym razem w innym głosie i kon­trapunkty) musi (muszą) występować raz pod nim, raz nad nim. Przy czym określenie kontrapunkt podwójny, potrójny nie oznacza współdzia­łania dwóch, trzech kontrapunktów. Chodzi o liczbę głosów biorących udział w zmianie położenia względem siebie. W przestawianiu tym mogą brać udział wszystkie głosy lub tylko niektóre. Z kontrapunktem wielora­kim spotykamy się nie tylko na gruncie fugi, ale także w innych formach polifonicznych.