//////

Miesięczne archiwum: Marzec 2015

NAJBARDZIEJ CHARAKTERYSTYCZNE

Wymie­nione przykładowo sposoby kształtowania utworu dają w efekcie jednolitość procesów energetycznych (przykładem może być wiele utwo­rów, choćby nr 14 z Pieśni bez słów F. Mendelssohna-Bartholdy’ego). Utwory o jednolitym wyrazie emocjonalnym stanowią mniejszą ilościowo grupę liryki instrumentalnej.Najbardziej charakterystyczne dla liryki instrumentalnej są utwory o zróż­nicowanym wyrazie emocjonalnym, których budowa jest przejrzysta i ob­jawia się w następstwie kontrastujących części. Bardzo często stosowana jest forma trzyczęściowa typu repryzowego. Powtórzenie części pierwszej może być dosłowne lub ze zmianami. Czasami zmiany te mogą być tak znaczne, że prowadzą do przeistoczenia wyrazowego powtórzonej czę­ści, jak np. w Nokturnie c-moll op. 48 nr 1 F. Chopina (w części trzeciej zmiana faktury i agogiki)

BUDOWA OKRSOWA

Budowa okresowa występuje najwyraźniej w utworach lub częściach utworu o melodyce kantylenowej, tam zaś, gdzie ma zastosowanie figuracja, jej oddziaływanie maleje lub wręcz zanika na rzecz ewolucyjnego kształtowania.W muzyce często dochodzi do krzyżowania nazw i przenikania różnych zasad formowania, stąd ścisłe uporządkowanie materiału nie zawsze jest możliwe; np. preludium genetycznie należy do form figuracyjnych, ale niektóre preludia musimy zaliczyć do liryki instrumentalnej (preludia F. Cho­pina, C. Debussy’ego, S. Rachmaninowa), podobnie etiudy (F. Chopina czy F. Liszta). W okresie romantyzmu bardzo popularne były: fantazja, bal­lada i rapsodia.

MINIATURA INSTRUMENTALANA W XX WIEK

Miniatura instrumentalna w XX w. oprócz utworów fortepianowych popularność zyskują także mi­niatury na zespoły kameralne i orkiestrę. Najistotniejsze zmiany dokonały się w koncepcji estetycznej. Punkt ciężkości przesunął się ze strony emo­cjonalnej na konstrukcyjną. Po 1950 r. następuje zmiana zasad organizacji materiału dźwiękowego (technika montażowa i elementy graficzne w nota­cji). W XX w. można wyróżnić 4 rodzaje miniatur instrumentalnych:Miniatura nawiązująca do tradycji romantyzmu przez:    używanie tytułów sugerujących charakter utworu (np. B. Bartok — elegia, burleska),    wykorzystanie budowy okresowej,    stosowanie podobnej faktury, tzn. akompaniament do melodii ujęty może być w postaci pionów akordowych lub figuracji, z tą różnicą, że w XIX w. były to różne ujęcia harmoniki, teraz natomiast prze­waża w akompaniamencie czynnik kolorystyczny i dynamiczny, pod­kreślany nieraz przez wykorzystanie różnych rejestrów instrumentu (np. II Elegia na fortepian B. Bartoka).

Archiwa

Bookmarks