//////

Miesięczne archiwum: Grudzień 2015

W TAŃCACH DAWNYCH

Tańce, które zostały wyżej przedstawione, w przeważającej mierze opie­rają się na mniej lub bardziej modyfikowanej budowie okresowej i w wię­kszości przypadków wykazują budowę trzyczęściową typu repryzowego. Aby dać pełniejszy przegląd tańców omówimy jeszcze niektóre tańce dawne. Takie tańce jak menuet czy gawot funkcjonowały bardzo długo zarówno w wersji użytkowej, jak i stylizowanej. Cechuje je też symetria zdań, fraz i okresów. W tańcach dawnych dominuje budowa dwuczę­ściowa na wzór tańców suity barokowe , cza­sami jednak przez zestawienie tańców tego samego rodzaju powstaje układ typu ABA, np. Menuet-Trio (jako II MenuetJ-Menuet; Gawot-Mu- sette (jako II Gawot)-Gawot. W XVII w. największa ilość tańców powstała we Francji. Bogaty dwór królewski w Paryżu, sławny w całej Europie za sprawą świetnego teatru dworskiego, stał się stolicą baletową świata. Wszystkie rozrywki dworskie przybierały formę baletów (balety-maskarady, balety komiczne, balety dramatyczne). Równocześnie rozwijające się tańce dworskie przenikały na dwory monarsze innych krajów Europy i zaczynały wchodzić do muzyki artystycznej.

MENUET

Za czasów Ludwika XIV we Francji całe życie toczyło się wokół menueta nazwanego królem tańców i tańcem królów. Jako najważniejszy taniec dworski menuet przetrwał do końca XVIII w. i wpłynął na ustalenie zasad etykiety dworskiej. Jest pochodzenia ludowego, wywodzi Się z prowincji Poitu. Cechuje go płynność ruchów i elegancki sposób wykonania. Dość wcześnie wszedł do muzyki artystycznej jako taniec stylizowany w suicie, później w operze, symfonii, sonacie. Przez długi czas utrzymywał się w obu postaciach — użytkowej i stylizowanej. Jego tempo jest umiar­kowane, metrum Utrzymany bywa najczęściej w formie ABA. Trzecia część jest dosłownie powtórzona; uwaga da capo a! fine mówi o po­wrocie części pierwszej.

BOURREE

Główne części są zwykle szesnastotaktowymi okresami. Drugie zdanie rozwija materiał zdania pierwszego. Trio wnosi kontrast melodyczny, harmoniczny, fakturalny. Spotyka się też menuety o  układzie dwuczęściowym oraz takie, które krzyżują się z rondem (kla- wesyniści francuscy, m.in. F. Couperin, J. Ph. Rameau). W XVII w. było obok menueta ulubionym tańcem. Taniec ten pochodzi z francuskiej prowincji Owerni. Ma szybkie tempo, metrum parzyste, (, z odbitką, częste motywy w rytmie: J] J . Zakończenia fraz i zdań przy­padają na drugą część taktu. W postaci stylizowanej bourree pojawia się w baletach, suitach. Ma dwuczęściowy układ. Czasami występuje w formie da capo, przez wprowadzenie drugiego bourree.

GAWOT

Francuski taniec z prowincji Dauphine, rozpowszechnił się szczególnie w Bretanii. Będąc tańcem towarzyskim święcił swe triumfy od końca XVI w. do początków XIX w. Okresem największej popularności był wiek XVIII. Był tańcem pełnym gracji, po którym na dworach tańczono skoczny taniec musette. Miał również szerokie zastosowanie w baletach, operach, suicie. Tempo gawota jest umiarkowane, metrum \ lub (f, z przedtaktem. Symetryczność fraz i zdań jest nieraz bardzo wyraźna. Gawoty mogą być dwuczęściowe, wykazywać budowę ronda, a także układać się w formę trzyczęściową, wtedy gdy pojawia się następstwo: Gawot-Musette (II Gawot ze zmianą trybu i nutą pedałową)-Gawot.

SARABANDA

Są podzielone zdania, co do pochodzenia sarabandy. W XVI w. rozpo­wszechniła się w Hiszpanii. Była wówczas żywym tańcem miłosnym: ze względu na swój — jak to określano — erotyczny charakter spotykała się z dezaprobatą dworu (Filip II zakazał nawet jej tańczenia). Później pojawiła się w Anglii i Francji. W XVII w. przekształciła się w wolny, poważny taniec użytkowy w takcie >}. Jednocześnie tworzono saraban­dy stylizowane, wchodzące w skład suity. Ogólnie poza wolnym tempem sarabandę cechują bardziej rozwinięte środki harmoniczne niż w innych tańcach, zdobnictwo linii melodycznej, osłabienie polifonii, co prowadziło do budowy wzorowanej na okresowej. Sarabanda wykazuje budowę dwu­częściową; druga część rozwija materiał części pierwszej i jest od niej zwykle dwa razy dłuższa.