//////

Miesięczne archiwum: Marzec 2016

TEATR INSTRUMENTALNY

Stanowi awangardową formę przedstawienia. Kreowanie muzyki, granie na instrumentach to źródło tego przedstawienia; muzyk wraz z instru­mentem jest aktorem, a muzyka „treścią” spektaklu. Dyrygent, instru­mentaliści, śpiewacy są włączeni do akcji scenicznej. Środki ekspresji aktorskiej sięgają od groteski, zabawy do wybuchu histerii. Bogate też są środki scenograficzne, wykorzystujące m.in. efekty świetlne itp. W konstrukcji widać techniki zapożyczone z kolażu i aleatoryzmu. Zespół środków muzycznych obejmuje instrumenty tradycyjne (B. Schaeffer TIS MW2), generatory elektryczne (K. Stockhausen Originaie), a nawet przedmioty codziennego użytku (La Monte Young Poemat na stoły krzesła).

WARTOŚCI WYRAZOWE

O wartościach wyrazowych decydują właściwości sonorysty- czne zespołu instrumentalnego (M. Kagel Sonant na gitarę, harfę, kon­trabas i zespół membranofonów) i wokalnego (G. Ligeti Aventure — różna artykulacja głosek). Muzyka w teatrze instrumentalnym może po­chodzić z kompozycji już wcześniej powstałej (Stockhausen) lub być specjalnie stworzona (Kagel, Ligeti, Schaeffer). Taniec i związana z nim muzyka należy do najstarszych przejawów kultury człowieka. Wykazuje duże zróżnicowanie funkcjonalne, społeczne, narodowe, obyczajowe itp. Istnieją więc tańce magiczne, kultowe, ob­rzędowe, dworskie, miejskie, chłopskie, polskie, czeskie, francuskie, an­gielskie i inne. Taniec jest odbiciem norm obyczajowych danej epoki historycznej oraz danego obszaru geograficznego i etnicznego.

PODZIAŁ TAŃCÓW

Repertuar taneczny jest bardzo bogaty, a ze stylizacją tańców spotykamy się już w XVI w. Właściwie każdy taniec użytkowy może być przedmiotem stylizacji. Mogą też być tańce wyłącznie stylizowane, np. mazurek. Ol­brzymia ilość tańców wykazuje budowę okresową. Najczęściej spotykaną formą jest forma trzyczęściowa typu repryzowego (część środkowa czę­sto zwana jest trio). Dziś tańce dzielimy na dwie kategorie: towarzyskie (użytkowe) — służące celom praktycznym — do tańczenia; muzyka tworzy oprawę dźwiękową dla czynności choreotechnicznych; stylizowane — do słuchania; są utworami artystycznymi, dla których podstawą są tańce użytkowe. Często sposób ich opracowania prowadzi do znacznych odchyleń od pierwotnej postaci tańca. Utwory taneczne stylizowane nie są związane z czynnikiem choreotechnicznym.

POLONEZ

Prototypem poloneza był osiemnastowieczny taniec polski wywodzący się z kolei z wcześniejszego tańca chodzonego różnie nazywanego: pieszy, starodawny, chmielowy. Taniec chodzony związany był z wiejskimi obrzędami weselnymi. Z czasem usamodzielnił się on i rozpowszechnił wśród szlachty pod nazwą taniec polski, którą zmieniono na polonez pod koniec XVII w. Niezależnie od tego nadal rozwijały się chodzone tańce wiejskie i mieszczańskie, przyjmując różnorodne nazwy lokalne. W okresie baroku i klasycyzmu pojawiły się w obcej literaturze muzycz­nej utwory zaopatrzone w takie tytuły, jak „chorea polonica czy „polo- naise” (np. u G. Ph. Telemanna, J. S. Bacha, W. A. Mozarta). Mimo tych nazw nie wykazują one jednak silniejszych związków z polskim typem poloneza.

TANIEC KOROWODOWY

Polonez to taniec korowodowy, o uroczystym i dostojnym charakterze, w umiarkowanym tempie i takcie Jest również tańcem niefigurowym i     dlatego nie wymaga regularnych ugrupowań. Stosowane są w nim różne schematy rytmiczne, jednak najczęstszym jest. Polonez ma także specyficzną formułę zakończeniową, tak pod względem rytmicznym (przesunięcie akcentu), jak i harmonicznym (tonika na trzecią ćwierćnutę, dwie pierwsze to zwykle zornamentowana dominanta).Jako taniec stylizowany polonez posiada przeważnie formę typu ABA, nieraz poprzedzoną wstępem. Budowa okresowa może wahać się od bardzo regularnej (np. F. Chopin Polonez A-dur op. 40 nr 1 do bardzo zmodyfikowanej .

MAZUREK ,KUJAWIAK

Część środkowa w utworach durowych najczęściej utrzymana jest w tonacji subdominanty, w utworach molowych — w równoimiennej tonacji durowej (oczywiście nie jest to obowiązująca zasada). W muzyce polskiej artystyczną formę poloneza stworzył M. K. Ogiński, do którego nawiązywali J. Elsner i K. Kurpiński. Jest tańcem stylizowanym. Opiera się na ludowych tańcach trójmiaro- wych typu mazurowego: kujawiaku, mazurze, oberku, które również po­jawiają się jako samodzielne tańce stylizowane.Kujawiak — przyjął nazwę od regionu, z którego pochodzi. Jego lokalne nazwy to także: śpiący, gładki, okrągły. Kujawiak ma metrum % tempo wolne, tonację zwykle molową, liczne powtórki melodii i tekstu. Jest to taniec po­suwisty, bardziej majestatyczny od innych tańców typu mazurowego.